Niets kan onze gezondheid en het voortbestaan van het leven op aarde

zoveel helpen als de evolutie naar een vegetarische levenswijze

 

Albert Einstein

Vegetarisme is een levenswijze waarbij men afziet van het gebruiken van produkten van gedode dieren. Vegetariërs eten geen vlees, vis of gevogelte. Ook het eten van dierlijk stremsel (afkomstig uit de lebmaag van het kalf en verwerkt in de meeste soorten kaas) en gelatine zal de bewuste vegetariër afwijzen. Gelatine wordt bereid uit kollageen. Kollageen is een eiwit dat voorkomt in bindweefsels van zoogdieren, inklusief de mens (huid, botten en kraakbeen). De belangrijkste toepassingen in voeding zijn de meeste soorten drop, ander snoep, desserts (gelatinepudding) en bakkerijprodukten. Daarnaast wordt gelatine gebruikt voor de produktie van harde en zachte kapsules, die gebruikt worden voor medicijnen en kosmetische produkten, zoals badparels en bij fotografische films en fotopapier.

Ook het dragen van zijde, leren schoenen en een leren-, suède- of bont-jas past niet in de levensstijl van een vegetariër, evenmin als een leren bankstel. 

 

Omdat men in de volksmond het woord vegetariër nogal gemakkelijk gebruikt, schept deze term soms verwarring. Hieronder enige uitleg:

• de verzamelnaam vegetariër wordt gebruikt voor mensen die geen produkten gebruiken waar dieren voor zijn doodgemaakt. Maar veel mensen die zich vegetariër noemen zien wèl af van het rechtstreeks eten van voedsel waar het dier voor is gedood, maar gebruiken daarbij vreemd genoeg wel de andere produkten waar dieren voor zijn gedood, zoals zijde, leer, stremsel en gelatine
• een veganist is iemand die helemaal geen middelen gebruikt waarvoor dieren gebruikt worden. Veganisten gebruiken dus ook geen produkten die afkomstig zijn van levende dieren. Zij eten dan ook geen zuivel, eieren en honing, en dragen geen wollen kleding
• veganisten die ook geen planten (ook levende organismen) eten, worden fruitariërs genoemd. Zij eten alleen delen van de plant die geoogst kunnen worden zonder de plant te doden of van vitale delen (zoals bladeren) te ontdoen. Dat komt dus neer op het eten van vruchten (inklusief noten) en zaden
• een pescotariër eet wel vis, zuivel en eieren, maar geen vlees en gevogelte
• een pollotariër eet wel gevogelte, zuivel en eieren, maar geen vlees en vis
• ovo-lacto vegetariërs zijn vegetariërs die zowel eieren als zuivel eten
• ovo-vegetariërs zijn vegetariërs die wel eieren eten, maar geen zuivel
• lacto-vegetariërs zijn vegetariërs die wel zuivel eten, maar geen eieren
• en dan heb je nog de zogenaamde parttime-vegetariërs. Dit zijn mensen die af en toe geen vlees eten, bijvoorbeeld om gezondheidsredenen of omdat ze denken dat het niet nodig is om dagelijks vlees te eten. Het kunnen ook mensen zijn die wel op principiële gronden minder vlees eten, maar het (nog) te moeilijk vinden om 100% vegetariër te zijn. In het Engels heet deze levensstijl flexitarianism.

Er zijn een aantal motieven waarom mensen op de één of andere manier vegetarisch of veganistisch gaan eten:

• het wereldvoedselprobleem: het voedsel dat nu gebruikt wordt voor de groei van dieren (lees: de vleesproduktie) kan efficiënter aangewend worden om de honger te bestrijden. Een dier eet vele malen meer voedsel dan het via de slacht uiteindelijk zal opleveren. Men kan dus vegetariër worden vanuit de idee dat er op aarde genoeg voedsel voor alle bewoners verbouwd kan worden, maar dat de grond dan wel voor landbouw gebruikt dient te worden, en dat deze landbouwprodukten niet primair uit veevoer dienen te bestaan
• zorg voor het miljeu op aarde (lucht, bodem, water): voor de produktie van plantaardig voedsel is minder landbouwgrond nodig dan voor vleesprodukie. Daarbij vormen het mestoverschot (ammoniak) en de gebruikte medicijnen om de dieren voor konsumptie klaar te maken (lees: vet te mesten) een gif voor het miljeu
• respekt voor het dierenleven: dit motief kan voortkomen uit een afkeer van de bioindustrie of bezwaar tegen het doden van dieren
• de ahimsa-filosofie: een aantal Oosterse religies (onder andere het Boeddhisme, Jaïnisme en in essentie ook het Hindoeïsme) gaan uit van de ahimsa-filosofie. Dit is volledige geweldloosheid en eerbied voor àlle leven. Leven vanuit deze filosofie betekent geen dieren doden en zeker niet konsumeren
• gezondheidsredenen: sommige studies beweren dat vegetariërs gezonder zijn en langer leven dan vleeseters. Er zijn ook studies die bewijzen dat vegetariërs minder kans hebben op sommige vormen van kanker (soms zelfs tot 50% minder kans) en hartklachten. Ook verlaagt een vegetarisch dieet de kans op galstenen, nierstenen en osteoporose. Daarnaast bestaan er studies die erop wijzen dat de konsumptie van vis en gevogelte gezonder is dan die van wild, rund- en varkensvlees.

Door de hele geschiedenis van de mensheid zijn er “beroemde” vegetariërs geweest, ook in de Westerse wereld. Zarathoestra zou vegetariër zijn geweest, evenals een aantal bekende Griekse filosofen en schrijvers: Homerus, Pythagoras, Empedocles, Socrates, Plato, Aristoteles, Hippocrates, Seneca, Ovidius, Keizer Augustus, Plotinus, Porphyrius, Iamblichus en Clemens van Alexandrië. Ook de Manicheeërs waren strikte vegetariërs.

In de Middeleeuwen zien we de vegetarische levenswijze met name terug bij de Katharen. Aan hen verwante religieuze stromingen als de Bogomielen, Paulicianen en Massalianen leefden vanuit hun religieuze overtuiging eveneens vegetarisch. Ook St Franciscus van Assisië, St. Clara, St. Antonius, Augustinus, de heilige Benedictus en Thomas van Aquino zijn bekende Middeleeuwse vegetariërs.   In de Renaissance komen we als vegetariër Leonardo da Vinci, Erasmus, Thomas Moore, Michelangelo, Albrecht Dürer en Michel de Montaigne tegen.   De Verlichting en achttiende en negentiende eeuw geven vele bekende “vegetarische” namen. Ik noem hier Charles Darwin, René Descartes, Voltaire, Jean-Jacques Rousseau, Isaac Newton, Alexander Pope, Emanuel Swedenborg, David Hume, Immanuel Kant, Johann Goethe, Richard Wagner, William Blake, Samuel Taylor Cooleridge, Abraham Lincoln, Arthur Schopenhauer, Victor Hugo, Helena Blavatsky, Karl Marx, Friedrich Engels, Fjodor Dostojevski, Annie Besant, Thomas Edison, Rudolf Steiner, Henriëtte Roland Holst, Frederik van Eeden, August Rodin en Vincent van Gogh.   Bekende vegetariërs uit de twintigste en éénentwintigste eeuw zijn: Albert Einstein, Albert Schweitzer, Leo Tolstoi, Godfried Bomans, Jan Ligthart, Kees Boeke, Roald Dahl, Rupert Shelldrake, Yehudi Menuhin, Bob Dylan, John Lennon, Yoko Ono, Paul McCartney, Ringo Starr, Michael Jackson, Brad Pitt, Antonie Kamerling, Robert Long, Wouter Bos, Lousewies van der Laan, en nog vele, vele anderen.

Mohandas Karmachand Gandhi   1869-1948

Vegetarische Schijf van vier

Wereldwijd eten nu miljoenen mensen vegetarisch. Vanuit voedingskundig oogpunt zijn volstrekt geen bezwaren aan te voeren tegen de vegetarische leefwijze. In een gevarieerde vegetarische (biologische) voeding zijn alle elementen voor een gezonde voeding aanwezig: koolhydraten en voedingsvezels komen ruim voldoende voor in volkoren graanprodukten (brood, pasta’s) en aardappelen eiwitten vinden we voldoende in zuivel, eieren, noten, peulvruchten, met name in sojaprodukten (tempé, tofu, groentenburger en andere vleesvervangers) de juiste verhouding van gezonde vetten. Gezonde vetten vinden we met name in plantaardige oliën. Van belang is op de juiste verhouding tussen Omega-3 (wat vooral voorkomt in lijnzaadolie, zeewier, koolzaadolie, walnoten en donkergroene groenten als postelein, broccoli en wilde spinazie) en Omega-6 vetzuren (de meeste andere plantaardige oliën) te letten mineralen en vitaminen zitten nog steeds genoeg in groenten en fruit voldoende vocht: minstens anderhalf tot twee liter per persoon per dag.

Wist u dat

• Nederland de hoogste vee-dichtheid in de wereld heeft (450 miljoen landbouwhuisdieren)?
• dat elke Nederlander dus goed is voor 28 dieren in de vee-industrie?
• er jaarlijks voor iedere Nederlander 16 dieren geslacht worden?
• de Nederlander gemiddeld 40 kilo vlees per jaar eet?
• Nederland 60% van haar graanverbruik opvoert aan vee?
• dat we daarmee ook 300 miljoen mensen van hun dagelijks brood hadden kunnen voorzien?
• voor de voeding van iedere Nederlander ruim een half voetbalveld nodig is?
• waarvan 60% gebruikt wordt voor de produktie van vlees, zuivel en eieren?
• wereldwijd men jaarlijks gemiddeld 750 miljard kilo graan aan de veestapel voert (dat is 35% van al het geproduceerde graan)?
• Nederland voor haar produktie voor veevoer naast haar eigen landbouwgrond ook nog eens tweeënhalf miljoen hektare grond in het buitenland gebruikt en dat dit vaak ten koste gaat van ongerept oerwoud en savannes, zoals het Amazonewoud in Zuid-Amerika?