In mensen leeft de vraag naar het hoe en het waarom van het bestaan. Antroposofie stelt dat zulke vragen in principe beantwoord kunnen worden, ook als die antwoorden ons denken voorbij de grenzen voeren van de meet- en weegbare materiële wereld. Juist omdat antroposofie in haar onderzoek geestelijke realiteiten betrekt, heet zij ook wel 'geesteswetenschap'. Antroposofie is een weg tot zelfkennis èn kennis van de wereld.

 

Antroposofie is afgeleid van het Griekse anthropos = mens en sophia = wijsheid. Dus mens en wijsheid. Volgens natuurkundige en filosoof Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie, kan ieder mens die dat wil zelf in vrijheid vanuit zijn eigen ontwikkelingsweg en “training” van het denken komen tot zelfkennis en kennis van de wereld en zo tot grotere bewustwording van het menszijn.

De antroposofie ziet de wereld als een werkelijkheid die uit meer bestaat dan uit dat wat waarneem– en meetbaar is. Het waarneem– en meetbare is slechts een deel van de werkelijkheid. Er is daarnaast nog een ander stuk, een niet-materiële, geestelijke realiteit, die één geheel vormt met alles wat we met onze fysieke zintuigen wèl waar kunnen nemen.

 

In de huidige tijd, die ook wel “de nieuwe tijd” genoemd wordt, zijn we op het punt gekomen dat we ons afvragen of alles maar zo door kan gaan. Gaat de ontwikkeling maar door, kunnen we steeds maar verder gaan met uitbreiding van onze vermogens op materieel gebied? De Club van Rome gaf in de zestiger jaren van de vorige eeuw al aan dat er “Grenzen aan de Groei” zijn. Overal ontstaan friktie-punten, en deze roepen vragen op of we inderdaad zo door kunnen gaan. Enkele voorbeelden:

• de wereldbevoling neemt nog steeds toe: er is overbevolking in vele gebieden op aarde
• het miljeu:
  • wij produceren steeds meer “afvalstoffen”. Hoe kunnen we dat minimaliseren of minstens in de hand houden?
  • er dreigt ontbossing en de zuurstofvoorziening van de aarde loopt gevaar, de poolkappen smelten, er komen gaten in de ozonlaag, de waterspiegel stijgt vanwege het broeikaseffekt;
• is er nog wel voedsel genoeg voor de totale wereldbevolking, moeten we niet anders met voeding en voedselvoorziening omgaan? Kunnen we ongelimiteerd kunstmatige meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen gebruiken en hoe veilig zijn deze?
• hoe gaan we om met de ruimte op onze aarde? Bouwen we onze ruimte vol met wegen en dergelijke, waar liggen de grenzen?
• waar liggen de grenzen van de medische wetenschap? Hoever kun je gaan? Wat doen we met genenmanipulatie, hoever reikt onze macht over leven en dood, is xenotransplantatie (organen van dieren overplanten op mensen) aanvaardbaar, hoe zit het met het gebruik en de bijwerkingen van medicijnen, van antibiotica en de resistentie van bakteriën hiertegen?
• hoe zit het met de veiligheid van de wereld? Waarom botsen de Westerse en de Moslimwereld? Waarom gaat het in Afrika nog steeds niet goed?

Wat is er aan de hand? Waar gaan we heen met onze wereld? Waar moeten we heen? De materiële wereld lijkt over zijn grenzen heen te gaan.

Antroposofie stelt de mens in staat op een verantwoorde manier over de grens heen te gaan. De grens van het materiële lijken we te hebben bereikt of zelfs overschreden te hebben. De materiële wetenschap relativeert zichzelf. Albert Einstein kwam met zijn relativiteitstheorie (materie is relatief). De ideeën over de kwantumfysica van de geleerden Linus Pauling en Rupert Sheldrake sluiten hierop aan.

We hebben macht gekregen over de materie. Nu is het tijd naar een nieuwe fase te gaan, de stap te zetten naar een nieuwe tijd. Antroposofie maakt de stap van het materiële naar het spirituele mogelijk. Achter de materiële wereld zit de essentie waar het ècht om draait. Dat hebben we in de Westerse wereld de afgelopen tijd in onze ontwikkeling op materieel gebied uit het oog verloren, en het wordt tijd daar ons opnieuw op te richten. Vanuit onze kennis en kunde over de buitenkant van de materie kunnen we nu ons denken scherpen en kunnen we nieuwe vaardigheden ontwikkelen, om zo bij een andere essentie te komen:

• als de leraar op school, de opvoeder, bij de essentie van het kind kan komen, kan hij het kind helpen in zijn ontwikkeling naar het volwassen worden
• als de arts, genezer, komt bij de essentie van ziekte kan hij de mens genezen.

Antroposofie wil onze vermogens om daarbij te komen vergroten, wil ons als het ware een teleskoop geven om naar de spirituele wereld te kijken. Zij wijst een weg hoe we daartoe onze vermogens kunnen ontwikkelen.

 

Antroposofie is niet alleen theoretisch. Haar ideeën hebben konkreet vorm gekregen in de volgende werkgebieden:

• de Vrije Scholen: in Stuttgart is in het begin van de vorige eeuw de eerste vrije school opgericht, een school die kinderen werkelijk ondersteunde in de ontwikkeling naar hun volledig en essentieel menszijn. Wereldwijd zijn er inmiddels meer dan 1700 vrije scholen
• antroposofische geneeskunde. Vlak na de oprichting van de Waldorfschüle werd Steiner gevraagd voor een cyclus lezingen voor artsen, op basis van de antroposofische menskunde. Samen met de Nederlansdse arts Ita Wegman ontwikkelde hij daarop een samenhangend systeem van antroposofische geneeskunde, met als belangrijke oriënteringspunten het drieledig– en het vierledig mensbeeld
• biologisch dynamische land- en tuinbouw, zonder gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen, met het ritme van de natuur mee
• bouwkunst: organische bouwkunst, met als voorbeeld het Goetheanum in Dornach. Oorspronkelijk zou dit Goetheanum in München gebouwd worden, maar dat lukte niet. Het eerste Goetheanum was van hout, maar dat brandde kort na voltooiing af. Daarna heeft men het Goetheanum herbouwd, maar nu van beton. De antroposofische bouwkunst is een organische bouwkunst, laat zich zien in harmonie met de omgeving, opgaand in de omgeving
• euritmie, een bewegingskunst, vorm van dans op basis van toon en klank
• de Christengemeenschap, een godsdienstige gemeenschap van mensen, gebaseerd op de westerse (christelijke) religie.